بطلان رای داوری در حقوق ایران با تشریح روند قضایی آن

توضیحــات تاریخ ارسال : (دی ۳, ۱۳۹۶)

هدف از این پایان نامه بررسی بطلان رای داوری در حقوق ایران با تشریح روند قضایی آن می باشد

 

دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق

 

بطلان رای داوری در حقوق ایران با تشریح روند قضایی آن

چکیده
داوری در واقع نوعی قضاوت است که طرفین یک اختلاف به جای مراجعه به دستگاه و مقامات قضایی، به فرد یا افرادی که اصطلاحاً در میان مردم به «حَکَم» شهرت دارند مراجعه می‌نمایند تا اختلاف آنها با سرعت بیشتر و هزینه کمتر و دقت بالاتر – نسبت به مراجع قضایی – رسیدگی و حل و فصل گردد. نتیجه این رسیدگی «رأی» می‌باشد که توسط داور یا هیات داوری صادر می‌گردد که قطعی و یک مرحله‌ای است و لازم‌الاجرا برای طرفین (به مانند سایر احکام دادگاه‌ها). لذا اگر کسی که رأی علیه او صادر گردیده (محکوم‌علیه) بخواهد اعتراضی به رأی و یا شیوه رسیدگی بنماید راهی به جز درخواست ابطال رأی داوری آن هم در موارد منصوص یا مقرر قانونی و اصولی نخواهد داشت.
ابهامات موجود در این مبحث باعث مراجعات مکرر به دادگاه‌ها جهت ابطال رأی داوری می‌گردد که این امر هم با اصول داوری و نیز با قصد طرفین که همانا سرعت در حل و فصل اختلافات فی‌مابین می‌باشد، مغایر است.
آراء داوری باوجود اینکه توسط خود اصحاب دعوا به قضاوت شخص یا اشخاص منتخب آنان گذاشته شده است، می‏تواند مورد اعتراض محکوم علیه قرار گیرد؛ زیرا همان دلایلی که تجدیدنظرپذیری آراء دادگاه‏ها را توجیه می‏کند، قابل اعتراض بودن رأی داوری را نیز توجیه می‏نماید و به طریق اولی این ضرورت در آراء داوری بیشتر احساس می‏شود؛ زیرا اگر آراء دادگاه‏ها توسط قضات ذی صلاح که دارای صلاحیت اخلاقی و دانش کافی هستند صادر می‏شود، در داوری عموماً رأی توسط داورانی صادر می‏شود که فاقد چنین ویژگی‏هایی هستند. لذا احتمال وقوع اشتباه در آراء داوری به مراتب بیشتر از آراء مراجع قضایی است. به همین منظور علیرغم پذیرش اصل قطعیت آراء، برای اعتراض به رأی داوری طرقی پیش بینی شده است. علل ابطال رأی داوری در قانون آیین دادرسی مدنی شامل مخالفت رأی با قوانین موجد حق، عدم اعتبار قرارداد داوری، صدور رأی توسط داوران غیرمجاز، صدور رأی خارج از محدوده صلاحیت و موضوع داوری، مخالفت رأی با مندرجات معتبر دفتر املاک و دفتر اسناد رسمی و صدور رأی خارج از موعد مقرر می‏باشد.
کلیدواژه:
داوری
ابطال
حقوق ایران
رویه قضایی

مقدمه

طرفین یا اصحاب دعوا می‌توانند توافق نمایند اختلافات میان خود را که از یک رابطه حقوقی معین به وجود آمده و یا به وجود خواهد آمد اعم از اینکه این رابطه قراردادی یا غیرقراردادی باشد، به داوری ارجاع نمایند.داوری یا حکمیت عرفاً به تأسیسی اطلاق می‌شود که به طور خصوصی و علی‌الاصول غیردولتی به رسیدگی قضایی می‌پردازد. استفاده از این مکانیسم سبب می‌شود دعاوی در چرخه رسیدگی قضایی دولتی قرار نگیرد و براساس مقررات حقوق عمومی و سازمان قضایی رسمی رسیدگی نشود. بنابراین حل و فصل هر دعوا به فرد یا افرادی محول می‌شود که برای این منظور تعیین می‌گردند که حکم یا داور خوانده می‌شوند.
تأسیس حکمیت و داوری در سراسر جهان کنونی مورد توجه و اقبال است و با توجه به ویژگی‌های برجسته داوری و اجرای بهتر آراء آن از یک طرف و مشکلات بسیاری که بر سر راه رسیدگی‌های قضایی وجود دارد، از سوی دیگر، موجب گردیده تا از داوری استقبال شده و گرایش به حل و فصل دعاوی و از طریق داوری بیشتر شود. در این فرآیند نکته مهم آن است که معمولاً طرفین دعوا به شخصیت کسانی که به مسائل آنها رسیدگی می‌کنند، اهمیت می‌دهند. در نظام داوری، طرفین به اختیار خود داور یا داوران را معین می‌کنند. جلسات رسیدگی هم ممکن است از قواعد شکلی متبع سازمان قضایی رسمی فارغ و آزاد باشد و نیز در داوری رسیدگی غیرعلنی است و این امر که تضمین‌کننده محرمانه بودن یا سری مانند مسائل طرفین است، هم در مسائل مدنی و هم در امور اقتصادی و تجاری، قابل توجه است.
مراجعه به داوری به این منظور صورت می‌گیرد که به دلیل پاره‌ای مزایا، داور که شخص خصوصی منتخب مستقیم یا غیرمستقیم طرفین اختلاف است، جایگزین دادگاه بشود. حال آنکه درخواست ابطال رأی داوری، کاری، عکس داوری است؛ زیرا این کار، چیزی جز به دادگاه کشیدن جریان خود داوری یا محاکمه داوری نیست. از این‌رو دست یازی به ابطال رأی داوری، با هدف از داوری و همه مزایایی که برای داوری شناخته شده است در تعارض است و حکایت از روندی می‌کند که همه تلاش‌های به کار رفته در جریان داوری را، در معرض بیهودگی قرار می‌دهد. طرفین را به چالشی گرفتار می‌سازد که معمولاً برای گزیر از آن به داوری، رو می‌شود. بااین‌همه در عمل گاه پیش می‌آید که حداقل، یکی از طرفین دعوا، رأی داوری را، صحیح و قابل تحمل نمی‌پندارد و علت آن را کج‌روی‌ها و ناراستی‌هایی می‌داند که در روند داوری، روی داده است. اگر چنین ادعایی به ثبوت برسد، البته ابطال رأی داوری نادرست، جلوه ناروا نخواهد داشت و با هدف نهایی توسل به داوری که احقاق حق است در تعارض نخواهد بود.
برای حفظ حقوق طرفین دعوای مطروحه در دادگاه، در قبال رأی نادرست، راه‌حل‌هایی وجود دارد لذا برای رهایی طرفین داوری از آثار رأی داوری ناروا نیز، باید راهی باشد؛ بحث از موارد ابطال رأی داوری برای نه تنها، نشان دادن این راه‌کارها، بلکه راهبری درست داوری، دقت عمل دست‌اندرکاران داوری در فراهم آوردن و اداره داوری، صدور رأی داوری درست و در نهایت جلوگیری از صدور رأی قابل ابطال سودمند است. این سودمندی را، بررسی همه موارد و جهاتی که اشکال و تردید در آنها، اعتبار رأی داوری را متزلزل می‌کند، تأمین خواهد کرد.
قوانین داوری کشور ما، از قوانین و متون خارجی گرته‌برداری شده است. این گفته نباید چنین تعبیر شود که داوری در کشور و حقوق ما بی‌سابقه بوده است. در حقوق اسلامی، توسل به قاضی تحکیم، نوعی رجوع به داوری است. قاضی تحکیم، شخص حائز شرایط قضاوت که منصوب به قضاوت نیست، بلکه طرفین دعوا، براساس یک قرداد جایز، او را به قضاوت مورد درخصوص منازعه خود، تعیین می‌کنند. رأی قاضی تحکیم، باید چون رأی قاضی، بر احکام شرعی مبتنی باشد و غیرقابل اعتراض است.
در قانون اصول محاکمات ۱۲۸۹ هـ.ش(۱۳۲۹ هـ.ق) که به دنبال انقلاب مشروطیت و تأسیس دادگستری براساس اصول اداری مقتبس از قانون تجارب کشورهای اروپایی، تصویب شد، ارجاع منازعات موجود، به داوری داورانی به تعداد مطلق، پیش‌بینی شده بود. رجوع به داوری می‌بایست به موجب قرارنامه تنظیم شده در ضمن عقد لازم باشد، داوران تابع تشریفات نبودند، ولی نمی‌توانستند، مخالف قوانین توافقی بنمایند. رأی داوران قابل شکایت و قابل اجرا بود.در سال ۱۳۰۶ قانون حکمیت به تصویب رسید که علاوه بر داوری به تراضی، که در هر مرحله از مراحل رسیدگی رجوع به آن مجاز بود، داوری اجباری را پیش ‌بینی می‌کرد. به موجب این قانون، در صورت درخواست هر یک از طرفین تا آخر نخستین جلسه رسیدگی در مرحله رسیدگی نخستین – اعم از دادگاه بخش یا شهرستان دعوا علی‌رغم مخالفت طرف مقابل دعوا، به داوری ارجاع می‌شد، لکن رأی داوری قابل تجدیدنظر و استیناف بود و تجدیدنظر را داورهای تجدیدنظر انجام می‌دادند.
قانون مصوب ۱۳۰۷ موافقت‌نامه داوری اختلاف آینده(شرط داوری) را معتبر شناخت و قانون ۱۳۰۸ موارد داوری اجباری را محدود کرد. چون داوری اجباری با توافق توام نشد قانون ۱۳۱۳ آن را متوقف نمود. قانون آیین دادرسی ۱۳۱۸ بابی را به داوری اختصاص داد. این قانون موافقت‌نامه داوری اختلاف موجود و آینده را معتبر شناخت و موارد بطلان رأی داور را محدود نمود.

فهرست مطالب

چکیده
مقدمه۱
الف) بیان مسئله۱
ب) سوالات تحقیق۴
ج) فرضیات تحقیق۴
د) سوابق تحقیق۶
هـ) اهداف۶
و) روش تحقیق۶
ز) روش تجزیه و تحلیل اطلاعات۶

فصل نخست مفاهیم و کلیات

مبحث نخست – مفهوم ابطال و بطلان رأی داوری۹
مبحث دوم – موضع اسناد و کنوانسیون‌های بین‏المللی۱۳
مبحث سوم- ابطال رأی داوری به جهت عدم رعایت آیین دادرسی۱۵
گفتار نخست – لزوم وجود آیین دادرسی خاص داوری۱۵
بند نخست – منظور از آیین دادرسی داوری۱۵
بند دوم – لزوم وجود آیین دادرسی داوری۱۶
بند سوم – تفاوت آیین دادرسی داوری با دادرسی دادگاه۱۸
گفتار دوم-  تنوع آیین دادرسی داوری۲۱
بند نخست – آیین دادرسی داوری محلی۲۱
بند دوم – آیین دادرسی داوری تجاری بین‌المللی۲۵
الف) مسائل این نوع داوری۲۵
ب) اصل آزادی طرفین در تعیین قواعد شکلی داوری۲۶
ج) اختیار داور برای تعیین قواعد شکلی داوری۲۹
گفتار سوم – لزوم و نقش تبعیت داوری از قانون مقر داوری۳۲
الف) لزوم تبعیت داوری از قانون مقر داوری۳۲
ب) نقش تبعیت جریان داوری از قانون محل داوری۳۶
مبحث چهارم – ابطال رأی داوری به جهات مرتبط به مفاد و مستندات رأی داوری۳۷
گفتار نخست – تفاوت خروج از حدود اختیار با عدم صلاحیت و معیار حدود اختیار داور۳۷
بند نخست – تفاوت خروج از حدود اختیار با عدم صلاحیت۳۷
بند دوم – ملاک حدود اختیار داور۳۹
بند سوم – ابطال کل یا جزء رأی داوری۴۰
بند چهارم – در متون بین‌المللی و قوانین و آراء کشورها۴۲
الف) در متون بین‌المللی و قوانین کشور‌ها۴۲
ب) در آراء داوری بین‌المللی۴۴
مبحث پنجم – دیدگاه نظام حقوقی ایران۴۸
گفتار نخست – در قانون آیین دادرسی مدنی۴۸
بند نخست – بطلان مطلق رأی داوری به سبب مخالفت با قوانین آمره۵۲
بند دوم – بطلان نسبی رأی داوری به سبب مخالفت با قوانین تفسیری۵۳
بند سوم – بطلان رأی داوری مخالف قوانین موجد حق۵۴
بند چهارم – مفهوم قانون و انواع آن۵۴
بند پنجم – قوانین تفسیری و قوانین آمره۵۷
بند ششم – قانون موجد حق و قوانین شکلی۵۸
بند هفتم – مصادیق موضوع‌های غیرقابل داوری۶۱
الف – موضوعات مربوط به احوال شخصیه۶۱
ب – حقوق مربوط به مالکیت‌های صنعتی و معنوی۶۵
بند هشتم – بطلان رأی داوری به سبب مخالفت با مندرجات مفاد اسناد رسمی۶۶
الف – بطلان رأی داوری به سبب مخالفت با مندجات دفتر املاک۶۶
ب – بطلان رأی داوری به سبب مخالفت با سند رسمی تنظیم شده بین طرفین دعوا۶۷
بند نهم – مخالفت رأی داوری با مقررات آمره مربوط به اموال غیرمنقول واقع در ایران یا معارض بودن رأی داوری با مفاد اسناد رسمی معتبر۶۹
بند دهم – رأی خارج از حدود اختیار قابل ابطال است۷۰
بند یازدهم – حدود اختیار داور از نظر موضوعی۷۰
بند دوازدهم- حدود اختیار داور از نظر زمانی۷۱
بند سیزدهم – تعیین مدت داوری به عهده کیست؟۷۲
بند چهاردهم – مدت اختیار داوری چقدر است؟۷۳
بند پانزدهم – ابتدای مدت اختیار داوری از چه زمانی است؟۷۶
الف – موافقت‌نامه داوری اختلاف موجود۷۷
ب- موافقت‌نامه داوری اختلاف آینده۷۷
بند شانزدهم – تعلیق مدت اختیار داوری۷۷
الف – در مورد اناطه۷۷
ب – استماع اظهارات طرفین۷۹
ج – در مورد رسیدگی به جرح داور۸۰
د – در مورد عذر موجه داور برای عدم شرکت در جلسات داوری۸۰
بند هفدهم – ابطال کل یا جزء رأی داوری۸۱
گفتار دوم – در قانون داوری تجاری بین‌المللی۸۳
بند نخست – تفاوت موضع دو نظام در این مورد۸۳
بند دوم – ملاک حدود صلاحیت داور برای صدور رأی۸۴
بند سوم – توسعه اختیار مرجع داوری در جریان داوری۸۴
گفتار سوم – شرط لازم برای ابطال رأی داوری به جهت خارج بودن آن از حدود اختیار مرجع داوری۸۵
بند نخست – مبتنی نبودن رأی به موافقت محکوم‌علیه۸۵
الف) حالت مسبوق به رسیدگی۸۶
۱. رسیدگی خارج از حدود اختیار از بدو داوری۸۶
۲. خروج از حدود اختیار در جریان رسیدگی۸۷
ب) حالت غیرمسبوق به رسیدگی۸۷
بند دوم – ابطال کل یا جزء رأی داوری۸۷
بند سوم – اشکال عبارتی قانون ایران در این مورد۸۸
گفتار چهارم – ابطال رأی داوری از راه اعاده دادرسی۸۸

فصل دوم رسیدگی به رأی داور در موارد بطلان و زوال آن

مبحث نخست – انتخاب داور یا داوران توسط محکمه۹۳
مبحث دوم – تکلیف دادگاه درخصوص ابلاغ رأی داور۹۷
مبحث سوم – تکلیف دادگاه درخصوص تصحیح رأی داور۱۰۰
مبحث چهارم – تکلیف دادگاه درخصوص ابطال رأی داور۱۰۱
مبحث پنجم – تکلیف دادگاه درخصوص اجرای رأی داور۱۰۶
مبحث ششم – شرایط رأی داور و موارد بطلان آن۱۰۷
گفتار نخست – عدم مخالفت باقوانین موجد حق۱۰۸
گفتار دوم – صدور رأی نسبت به موضوع دعوا۱۰۸
گفتار سوم – صدور رأی در حدود اختیارات تفویضی۱۰۹
گفتار چهارم – صدور رأی داوری در موعد قانونی۱۰۹
گفتار پنجم – عدم مخالفت با مفاد اسناد رسمی۱۱۰
مبحث هفتم – تصحیح رأی صادره۱۱۳
گفتار هشتم – دریافت حق‌الزحمه۱۱۴
مبحث نهم – زوال داوری۱۱۴
گفتار نخست – تراضی کتبی طرفی بر الغاء داوری۱۱۴
گفتار دوم – فوت یا حجر یکی از طرفین دعوا۱۱۵
گفتار سوم – انتفای موضوع داوری۱۱۷
گفتار چهارم – امتناع داور از رسیدگی یا عدم توانایی ایشان۱۱۷
گفتار پنجم – فوت یا حجر داور۱۱۸
گفتار ششم – انقضای مدت داوری۱۱۹

فصل سوم آثار رأی داور و موارد اعتراض به آن با تأکید بر رویه قضایی

مبحث نخست – آثار رأی داور۱۲۱
گفتار نخست – رأی داوری و اعتبار قضیه محکوم‏بها۱۲۲
گفتار دوم- داوری و قاعده فراغ دادرس۱۲۵
بند نخست- تصحیح رأی۱۲۷
بند دوم- تفسیر رأی۱۲۹
گفتار سوم- اثر اعلامی رأی داور۱۳۱
مبحث دوم- موارد اعتراض به رأی داور۱۳۲
گفتار نخست- موارد اعتراض به رأی داور علت بطلان آن۱۳۲
بند نخست – رأی صادره، مخالف با قوانین موجد حق باشد۱۳۳
بند دوم – داور نسبت به مطلبی که موضوع داوری نبوده و خارج از حدود اختیار خود رأی صادر کرده است۱۳۴
بند سوم – رأی داور یا داوران پس از انقضاء مدت داوری صادر و تسلیم شده باشد۱۳۴
بند چهارم- رأی داور با آنچه در دفتر املاک یا بین اصحاب دعوا در دفتر اسناد رسمی ثبت شده و آراء اعتبار قانونی است، مخالف باشد۱۳۴
بند پنجم – رأی به وسیله داورانی صادر شده که مجاز به صدور رأی نبوده‏اند۱۳۵
بند ششم – قرارداد رجوع به داوری بی‏اعتبار بوده باشد۱۳۵
گفتار دوم- اعتراض به رأی داور و آیین و آثار آن۱۳۶
بند نخست- مرجع ذی‏صلاح جهت ابطال رأی داور۱۳۶
بند دوم – مهلت اعتراض، نحوه اعتراض و هزینه دادرسی۱۳۷
بند سوم- نحوه رسیدگی و آثار ابطال رأی داور۱۴۰
مبحث سوم – بطلان رأی داور در رویه قضایی۱۴۳
نتیجه‌گیری۱۶۰
پیشنهاد۱۶۰
فهرست منابع و مآخذ۱۶۶

بطلان رای داوری در حقوق ایران با تشریح روند قضایی آن

قیمت فایل فقط ۹۵,۰۰۰ تومان

توجه : تمام مقالات و پایان نامه و پروژه ها به صورت فایل دنلودی می باشند و شما به محض پرداخت آنلاین مبلغ همان لحظه قادر به دریافت فایل خواهید بود. این عملیات کاملاً خودکار بوده و توسط سیستم انجام می پذیرد.

افزودن نــسخه صوتی

افـــزودن تصویر

افزودن برچسب

کتاب های مرتبط

پرفروش ترین کتاب ها

دانلود کتاب زن بودن نوشتۀ تونی گرنت

کتاب زن بودن رویکردی استثنایی نسبت به زنانگی ترسیم می‌کند. به زنان چهارچوب ذهنی صحیحی برای پیوند خوردن با مرد می‌دهد و به تفاوت‌های روانشناسانه و بیولوژیکی میان جنسیت‌ها می‌پردازد و حاوی مباحثی است که مخاطب آن فقط زنان نیستند، آگاهی تمامی زنان و مردان از مباحث این کتاب ضرورت امروز زیستن است. مقدمه مؤلف […]

73 فروش
59,000 ریال
73 فروش

دانلود کتاب بهترین سال زندگی تو

کتاب بهترین سال زندگی تو روشی اثبات شده برای رسیدن به اهداف بزرگ در این کتاب، نشان‌تان می‌دهم که چگونه در چند ماه به چیزی برسید که بقیه در کل زندگی به آن می‌رسند. اگر انگیزه و شور فراوان برای دوباره طراحی‌کردن آینده‌تان دارید، این برنامه برای شماست. هر وقت از من درباره‌ی مهارت شماره‌ی […]

57 فروش
37,000 ریال
57 فروش
زندگی نزیسته‌ ات را زندگی کن

دانلود کتاب زندگی نزیسته‌ ات را زندگی کن

در کتاب زندگی نزیسته‌ ات را زندگی کن (به انگلیسی: Living Your Unlived Life) روانشناس مشهور رابرت آ. جانسون فرضیه‌ای ساده ولی دگرگون کننده ارائه می‌دهد؛ هوش و استعداد نهفته و پرورش نیافته ما وقتی بطور کامل در زندگی بروز نداشته باشد، ممکن است به مشکلات بسیاری منتهی شود، مثل افسردگی، اختلافات زناشویی، مشکلات شغلی […]

37 فروش
49,000 ریال
37 فروش
تاملات در فلسفه اولی

دانلود کتاب تاملات در فلسفه اولی دکارت

تاملات در فلسفه اولی نام کتابی از رنه دکارت است که در آن به شرح نظرات خویش راجع به وجود نفس، خدا و هستی پرداخته‌ است. رنه دکارت در این کتاب همواره اندیشید که دو مساله مربوط به خدا و نفس ،  در صدر مسائلی است که باید آنها را با برهان فلسفی اثبات نمود  […]

33 فروش
20,000 ریال
33 فروش

دانلود کتاب سکوت سوزان کین

دربارۀ کتاب کتاب سکوت قدرت درون‌گراها در جهانی که از سخن گفتن نمی‌ایستد» کتاب سکوت در سال ۲۰۱۲ در آمریکا به چاپ رسید و در همان سال پرفروش ترین کتاب سال نیویورک تایمز/ واشینگتن پست/ لوس آنجلس تایمز/ NPR/ INDIE/هفته نامه ناشران آمریکا شناخته شد. همچنین موسسه آمازون آن را در لیست سه کتاب برتر […]

32 فروش
69,000 ریال
32 فروش

دانلود کتاب چگونه با هرکسی صحبت کنیم

دربارۀ کتاب دانلود کتاب چگونه با هرکسی صحبت کنیم: ۹۲ راهکار ساده برای رسیدن به موفقیت بزرگ در روابط آیا تاکنون اشخاص موفقی را تحسین کرده‌اید که به نظر می‌رسد آنچه را می‌خواهند در اختیار دارند؟ این اشخاص را می‌بینید که در جلسات تجاری و در مهمانیهای اجتماعی با اطمینان خاطر و اعتماد به نفس […]

30 فروش
30,000 ریال
30 فروش

دانلود کتاب زن کامل نوشته مارابل مورگان

دربارۀ کتاب کتاب زن کامل کیست و چه خصوصیات و ویژگی‌هایی دارد؟ چگونه زنی باشیم؟ آیا به کمال رسیدن زن تنها در تصورات ما می‌گنجد یا به راستی وجود دارد؟ این پرسش‌ها و مانند آن در ذهن همه زن‌ها وجود دارد. نقش‌های گوناگون زن در اجتماع و خانواده و همچنین ساختار فیزیولوژیکی خاص او باعث […]

17 فروش
59,000 ریال
17 فروش

نــظرات کاربــران

نظر شما درباره این صفحه چیست؟