بررسی مولفه های تفکر انتقادی با تاکید بر مولفه های گرایشی

توضیحــات تاریخ ارسال : (اردیبهشت ۹, ۱۳۹۷)

هدف از این پایان نامه بررسی مولفه های تفکر انتقادی با تاکید بر مولفه های گرایشی بصورت کامل و جامع و با منابع جدید می باشد

دانلود پایان نامه رشته روانشناسی

 

بررسی مولفه های تفکر انتقادی با تاکید بر مولفه های گرایشی

در این نوشتار، در ابتدا به مرور خط سیر تفکر انتقادی از آغاز تا به امروز پرداخته می‌شود تا در مورد این نوع تفکر دانشی زمینه‌ای فراهم آید. سپس، مؤلفه‌های تفکر انتقادی و به ویژه مؤلفه گرایشی آن به تفصیل مورد بحث قرار می‌گیرند. پس از آن، تحقیقات پیشین مربوط به سؤالات پژوهش و  پشتوانه‌های فرضیه‌های پژوهش مطرح می‌شوند.

۲-۱- تاریخچه و مبانی نظری تفکر انتقادی

اگرچه مطالعه و بررسی در باب تفکر انتقادی در طی ۲۵ سال آخر قرن بیستم شدت یافته است، ریشه این نوع تفکر را می‌توان تا حدود ۲۵۰۰ سال پیش و تا زمان سقراط ردیابی کرد. سقراط به تمرکز معلمان بر پرورش مهارت‌های استدلالی یادگیرندگان تأکید داشت (آورهویزر، ۱۹۹۷؛ پل، الدر  و بارتل ، ۱۹۹۷). سال‌های متمادی بعد از سقراط، تفکر انتقادی آنچنان که باید مطـرح نبود تا اینکه اندیشه انتقادی در دوره نوگرایی توجه روشنگران سده هجدهم از جمله کانت را به خود جلب کرد. این مفهوم در دوره فرانوگرایی توسط افرادی همچون جان دیویی، ماکس بلک، گوردون هولفیش، رابرت انیس، متیو لیپمن، جان مک پک و ریچارد پل وارد فرایند تعلیم و تربیت شد (جهانی، ۱۳۸۲).
در اوایل قرن بیستم، جان دیویی (۱۹۳۳) در کتاب «ما چگونه فکر می‌کنیم » با تأکید بر «تفکر تأملی» الهام‌بخش مربیان در رشد دادن تفکر کودکان شد. به عقیده وی هدف اصلی آموزش به جای حفظ کردن طوطی‌وار مطالب، باید تفکر تأملی و یادگیری نحوه تفکر باشد. وی تفکر تأملی را حالتی از شک و تردید، سردرگمی‌ و مخمصه فکری  می‌دانست که به دنبال آن تفکر اتفاق می‌افتد و فرد درصدد جست و جوی اطلاعاتی که آن شک را برطرف می‌کند، برمی‌آید. در نهایت، با یافتن اطلاعات سردرگمی ‌فرد پایان می‌یابد (۱۹۳۳، ص. ۱۲). دیویی تفکر تأملی را «مد نظر قرار دادن فعالانه، مصرانه و دقیق یک عقیده یا یک شکل فرضی از دانش با در نظر گرفتن زمینه‌هایی که از آن حمایت می‌کند و در نهایت به نتیجه‌گیری‌ می‌انجامد» تعریف می‌کرد (دیویی، ۱۹۳۳، ص. ۹). امروزه اکثر متخصصان، تفکر تأملی دیویی را همخوان با تفکر انتقادی می‌دانند (گریسون،۱۹۹۱).

مولفه های تفکر انتقادی با تاکید بر مولفه های گرایشی

در خلال قرن بیستم، متخصصان به حمایت از دیدگاه دیویی مبنی بر اینکه یادگیری نحوه تفکر باید هدف اصلی آموزش باشد، پرداختند و توانایی تفکر نقادانه را به عنوان هدف آموزش مورد تأکید قرار دادند. با معطوف شدن توجه‌ها به تفکر انتقادی متخصصان تعاریف مختلفی را از آن ارائه دادند. با این حال، تا سال ۱۹۹۰ تعریفی روشن از تفکر انتقادی که مورد توافق همگان باشد، حاصل نشد. در سال ۱۹۹۰ انجمن فلسفی امریکا از این نوع تفکر تعریفی مورد توافق را مطرح کرد که تعاریف برجسته قبلی در شکل‌گیری آن تأثیر بسزایی داشتند (گیانکارلو و فاسیونه، ۲۰۰۱). در ادامه، به مرور این تعاریف پرداخته می‌شود.

تفکر انتقادی

یکی از اولین تعاریف تفکر انتقادی تعریف گلیزر و همکار وی واتسون است. در اواخر دهه ۱۹۳۰، تحقیقات گلیزر در زمینه آموزش تفکر انتقادی تحت تأثیر کارهای دیویی قرار گرفت. گلیزر با الهام از دیویی تفکر انتقادی را به صورت زیر تعریف کرد:
«تفکر انتقادی [ترکیبی از] (۱) نگرش  در مورد گرایش به در نظر گرفتن فکورانه مسائل و موضوعاتی که وارد دامنه تجربیات فرد می‌شوند، (۲) دانش روش‌های بررسی منطقی و مستدل و (۳) مهارت‌های به کار بردن این دانش است. تفکر انتقادی تلاش مداومی‌ را برای بررسی هر عقیده یا هر شکل فرضی‌ از دانش با در نظر گرفتن شواهد و مدارکی که از آن حمایت می‌کند و در نهایت به نتیجه‌گیری می‌انجامد، ایجاب می‌کند» (گلیزر، ۱۹۴۱، ص. ۵).
روشن است که بخش دوم این تعریف بر مبنای تعریف دیویی از تفکر تأملی قرار دارد. همانطور که تعریف بالا نشان می‌دهد به عقیده گلیزر تفکر انتقادی ترکیبی از نگرش، دانش و مهارت است. بر همین مبنا، بعدها گلیزر و واتسون یکی از جامعترین تعاریف تفکر انتقادی را مطرح کردند که تفکر انتقادی را شامل این موارد می‌دانست: (۱) نگرش‌های [فرد نسبت به] تحقیق که شامل توانایی تشخیص وجود مسأله و پذیرش نیاز کلی به شواهد و مدارک در حمایت از آنچه که ادعا می‌شود درست است، می‌گردد (۲) دانش مربوط به نتیجه‌گیری‌ها، انتزاع‌ها و تعمیم‌های معتبر که در آنها درستی انواع متفاوت شواهد و مدارک به طور منطقی تعیین می‌شود و (۳) مهارت‌های مربوط به استفاده از این نگرش‌ها و دانش در موقعیت‌های واقعی (واتسون و گلیزر، b1980). تعریف واتسون و گلیزر به دلیل جامع بودن بیش از همه تعاریف هم دوره خود مورد استفاده قرار گرفت (فیشر ، ۲۰۰۱). گرساید  (۱۹۹۶) معتقد است جدیدترین تعریف‌های تفکر انتقادی نیز به ‌ندرت از این تعریف فراتر می‌روند.
یکی دیگر از اولین تعریف‌های تفکر انتقادی توسط درسل  و میهیو  (۱۹۵۴) ارائه شد. آنها تفکر انتقادی را مجموعه توانایی‌های مورد استفاده در حل مسأله تعریف کردند. این مجموعه از پنج توانایی به این شرح تشکیل می‌شد: (۱) توانایی تعریف یک مسأله، (۲) توانایی انتخاب اطلاعات مربوط به راه حل مسأله از طریق ارزیابی شواهد و منابع، (۳) توانایی تشخیص فرض‌های بیان شده و بیان نشده، (۴) توانایی تدوین و انتخاب فرضیه‌های مربوط و نویدبخش و (۵) توانایی بیرون کشیدن نتیجه‌گیری‌های معتبر و قضاوت در مورد اعتبار این نتیجه‌گیری‌ها (درسل و میهیو، ۱۹۵۴، ص. ۱۷۹).
در سـال ۱۹۶۲ انیس یکی از برجسته‌ترین متخصصـان تفکر انتقادی، مقاله معروفی را تحت عنوان «مفهوم تفکر انتقادی » ارائه کرد و در آن به جانبداری از آموزش تفکر انتقادی پرداخت. وی در این مقاله بیان کرد که باید یادگیرندگان در پرداختن به تفکری که تأملی و در جهت آن چیزی است که باید به آن اعتقاد داشت یا آن را انجام داد، کمک شوند. به عبارت دیگر، وی تفکر انتقادی را به صورت «تفکر تأملی عاقلانه‌ای که بر تصمیم‌گیری در مورد اینکـه به چه چیز اعتقاد داشته باشیم یا چه کاری را انجام دهیم، متمرکز است» تعـریف کـرد (انیس، ۱۹۸۵، ص. ۴۵).
در سال ۱۹۷۸ بروکفیلد تفکر انتقادی را ترکیبی از چهار عامل تعریف کرد: (۱) شناسایی و به چالش کشیدن مفروضه‌هایی که به عنوان پایه و اسـاس ایده‌ها، ارزش‌ها و اعمـال عمل می‌کنند، (۲) در نظر داشتن اهمیت بافت، (۳) فرض کردن و کشف کردن حالت‌های احتمالی ممکن و (۴) شک‌گرایی خردمندانه .
بیر (۱۹۸۵، ص. ۲۱۴) تفکر انتقادی را به صورت «تجزیه و تحلیل دقیق، مصرانه و بی‌طرف هر دانش، ادعا یا عقیده‌ای به منظور قضاوت در مورد اعتبار و یا ارزش آن» تعریف می‌کند (ص. ۲۱۴). مه‌یرز  (۱۹۸۶) تفکر انتقادی را به عنوان توانایی پرسیدن سؤال‌های مقتضی و مناسب و تجزیه و تحلیل پاسخ‌ها بدون ملزم بودن به ارائه پاسخ‌های احتمالی دیگر تعریف می‌کند. کرفیس (۱۹۸۸) تفکر انتقادی را کندوکاوی به منظور به دقت بررسی کردن یک موقعیت، سؤال، مشکل، یا پدیده در نظر می‌گیرد که به وسیله آن فرد می‌تواند به نتیجه منطقی قابل‌توجیهی برسد. بنا به عقیده کرفیس از ویژگی‌های این نوع تفکر آن است که در آن تمام مفروضه‌ها قابل به چالش کشیده شدن هستند، با دیدگاه‌های متفاوت بی‌باکانه مواجهه می‌شود و نسبت به نتیجه‌گیری خاصی سوگیری وجود ندارد.
علی رغم تلاش‌هایی که این متخصصان برجسته در تعریف تفکر انتقادی داشتند، هیچ یک از این تعاریف مورد توافق همگان قرار نگرفت. این امر در سال ۱۹۹۰ منجر به انجام پروژه تحقیقاتی دلفی توسط انجمن فلسفی امریکا به منظور ارائه تعریفی مورد توافق متخصصان تفکر انتقادی شد. گرچه بعد از آن، تعاریف دیگری از تفکر انتقادی مطرح شده است (هالپرن، ۱۹۹۹؛ پل، ۱۹۹۳؛ اسکریون ، ۱۹۹۷) ولی هیچکدام به اندازه تعریف مورد تأیید انجمن فلسفی امریکا به دلیل پشتوانه محکم این تعریف مبنای مطالعات محققان قرار نگرفته است. به همین دلیل و همچنین به دلیل تمرکز این تعریف بر تقکر انتقادی در سطح دانشگاه پژوهش حاضر نیز این تعریف را مبنای کار خود قرار داده است. در ادامه، پروژه تحقیقاتی دلفی و دستاوردهایش مورد مطالعه و بررسی قرار می‌گیرند.

فهرست مطالب

۲-۱- تاریخچه و مبانی نظری تفکر انتقادی۴۴
۲-۱-۱- تفکر انتقادی ۴۵
۲-۱-۱-۱- تلاشی در جهت ارائه تعریفی مورد توافق همگان:
             پروژه تحقیقاتی دلفی در سال ۱۹۹۰۴۸
 ۲-۱-۱-۱-۱- مؤلفه‌های تفکر انتقادی۵۰
۲-۱-۱-۱-۱-۱- مؤلفه مهارتی تفکر انتقادی۵۰
۲-۱-۱-۱-۱-۲- مؤلفه گرایشی تفکر انتقادی۵۲
۲-۱-۱-۱-۱-۲-۱- مفهوم گرایش۵۲
۲-۱-۱-۱-۱-۲-۲- گرایش‌های تفکر انتقادی۵۴
۲-۱-۱-۱-۱-۲-۳- سنجش گرایش‌های تفکر انتقادی ۵۵
۲-۱-۱-۱-۱-۳- رابطه مؤلفه مهارتی و مؤلفه گرایشی تفکر
                                          انتقادی ۵۶
۲-۱-۱-۲- عمومی بودن تفکر انتقادی در مقابل اختصاص داشتن آن
                           به زمینه‌ای خاص ۵۷
۲-۱-۲- تمایز تفکر انتقادی از مفاهیم دیگر۵۸
۲-۲- تحقیقات پیشین در زمینه عوامل تأثیرگذار بر گرایش‌های تفکر انتقادی۶۰
۲-۲-۱- رابطه بین ارزش‌های فرهنگی و گرایش‌های تفکر انتقادی۶۱
۲-۲-۲- رابطه بین ارزش‌های فرهنگی و ابعـاد الگـوهای ارتباطات
           خانواده و دانشجو- استاد ۷۵
۲-۲-۳- رابطه بین ابعاد الگوهای ارتباطات خانواده و دانشجو- استاد
           و گرایش‌های تفکر انتقادی۸۱
۲-۲-۳-۱- رابطه بین ابعاد الگوهای ارتباطات خانواده
                           و گرایش‌های تفکر انتقادی۸۲
۲-۲-۳-۲- رابطه بین ابعاد الگوهای ارتباطات دانشجـو- استـاد
                           و گرایش‌های تفکر انتقادی۸۵
۲-۲-۴- رابطه بین ابعاد الگوهای ارتباطات خانواده و دانشجو- استاد
                   و ارضای نیازهای روان‌شناختی پایه۸۸
۲-۲-۵- رابطه بین ارضـای نیـازهـای روان‌شنـاختی پـایـه
           و گرایش‌های تفکر انتقادی۹۶
۲-۲-۶- نقش واسطه‌گری ابعاد الگوهای ارتباطات خانواده و دانشجو- استاد
           در رابطه بین ارزش‌های فرهنگی و گرایش‌های تفکر انتقادی ۹۹
۲-۲-۷- نقش واسطه‌گری ابعاد الگوهای ارتباطات خانواده و دانشجو- استاد
           در رابطه بین ارزش‌‌های فرهنگی و ارضای نیازهای روان‌شناختی پایه ۱۰۱
۲-۲-۸- نقـش واسطـه‌گـری ارضـای نیـازهـای روان‌شنـاختـی پـایـه
           در رابطه بین ابعاد الگوهای ارتباطات خانواده و دانشجو- استاد
           و گرایش‌های تفکر انتقادی۱۰۴
۲-۳- فرضیه‌های پژوهش۱۰۶
۲-۴- تعریف عملیاتی متغیرهای پژوهش۱۰۸
منابع

قیمت فایل فقط ۴۵,۰۰۰ تومان

توجه : تمام مقالات و پایان نامه و پروژه ها به صورت فایل دنلودی می باشند و شما به محض پرداخت آنلاین مبلغ همان لحظه قادر به دریافت فایل خواهید بود. این عملیات کاملاً خودکار بوده و توسط سیستم انجام می پذیرد.

افزودن نــسخه صوتی

افـــزودن تصویر

افزودن برچسب

کتاب های مرتبط

پرفروش ترین کتاب ها

دانلود کتاب زن بودن نوشتۀ تونی گرنت

کتاب زن بودن رویکردی استثنایی نسبت به زنانگی ترسیم می‌کند. به زنان چهارچوب ذهنی صحیحی برای پیوند خوردن با مرد می‌دهد و به تفاوت‌های روانشناسانه و بیولوژیکی میان جنسیت‌ها می‌پردازد و حاوی مباحثی است که مخاطب آن فقط زنان نیستند، آگاهی تمامی زنان و مردان از مباحث این کتاب ضرورت امروز زیستن است. مقدمه مؤلف […]

73 فروش
59,000 ریال
73 فروش

دانلود کتاب بهترین سال زندگی تو

کتاب بهترین سال زندگی تو روشی اثبات شده برای رسیدن به اهداف بزرگ در این کتاب، نشان‌تان می‌دهم که چگونه در چند ماه به چیزی برسید که بقیه در کل زندگی به آن می‌رسند. اگر انگیزه و شور فراوان برای دوباره طراحی‌کردن آینده‌تان دارید، این برنامه برای شماست. هر وقت از من درباره‌ی مهارت شماره‌ی […]

57 فروش
37,000 ریال
57 فروش
زندگی نزیسته‌ ات را زندگی کن

دانلود کتاب زندگی نزیسته‌ ات را زندگی کن

در کتاب زندگی نزیسته‌ ات را زندگی کن (به انگلیسی: Living Your Unlived Life) روانشناس مشهور رابرت آ. جانسون فرضیه‌ای ساده ولی دگرگون کننده ارائه می‌دهد؛ هوش و استعداد نهفته و پرورش نیافته ما وقتی بطور کامل در زندگی بروز نداشته باشد، ممکن است به مشکلات بسیاری منتهی شود، مثل افسردگی، اختلافات زناشویی، مشکلات شغلی […]

37 فروش
49,000 ریال
37 فروش
تاملات در فلسفه اولی

دانلود کتاب تاملات در فلسفه اولی دکارت

تاملات در فلسفه اولی نام کتابی از رنه دکارت است که در آن به شرح نظرات خویش راجع به وجود نفس، خدا و هستی پرداخته‌ است. رنه دکارت در این کتاب همواره اندیشید که دو مساله مربوط به خدا و نفس ،  در صدر مسائلی است که باید آنها را با برهان فلسفی اثبات نمود  […]

33 فروش
20,000 ریال
33 فروش

دانلود کتاب سکوت سوزان کین

دربارۀ کتاب کتاب سکوت قدرت درون‌گراها در جهانی که از سخن گفتن نمی‌ایستد» کتاب سکوت در سال ۲۰۱۲ در آمریکا به چاپ رسید و در همان سال پرفروش ترین کتاب سال نیویورک تایمز/ واشینگتن پست/ لوس آنجلس تایمز/ NPR/ INDIE/هفته نامه ناشران آمریکا شناخته شد. همچنین موسسه آمازون آن را در لیست سه کتاب برتر […]

32 فروش
69,000 ریال
32 فروش

دانلود کتاب چگونه با هرکسی صحبت کنیم

دربارۀ کتاب دانلود کتاب چگونه با هرکسی صحبت کنیم: ۹۲ راهکار ساده برای رسیدن به موفقیت بزرگ در روابط آیا تاکنون اشخاص موفقی را تحسین کرده‌اید که به نظر می‌رسد آنچه را می‌خواهند در اختیار دارند؟ این اشخاص را می‌بینید که در جلسات تجاری و در مهمانیهای اجتماعی با اطمینان خاطر و اعتماد به نفس […]

30 فروش
30,000 ریال
30 فروش

دانلود کتاب زن کامل نوشته مارابل مورگان

دربارۀ کتاب کتاب زن کامل کیست و چه خصوصیات و ویژگی‌هایی دارد؟ چگونه زنی باشیم؟ آیا به کمال رسیدن زن تنها در تصورات ما می‌گنجد یا به راستی وجود دارد؟ این پرسش‌ها و مانند آن در ذهن همه زن‌ها وجود دارد. نقش‌های گوناگون زن در اجتماع و خانواده و همچنین ساختار فیزیولوژیکی خاص او باعث […]

17 فروش
59,000 ریال
17 فروش

نــظرات کاربــران

نظر شما درباره این صفحه چیست؟